بررسي تنوع ژنتيكي در خزانه ژني عدس با استفاده از نشانگرهاي مولكولي RAPD و صفات مورفولوژيك در منطقه بردسير

ولي عصر رفسنجان

ارشد

تنوع ژنتيكي اساس موفقيت در بهبودكميت و كيفيت گياهان زراعي است،شناخت تنوع ژنتيكي و پتانسيل ژنتيكي هر گونه گياهي در اصلاح نباتات امري لازم و ضروري است. به منظور مطالعه تنوع ژنتيكي ژنوتيپ‌هاي عدس متعلق به كلكسيون دانشكده كشاورزي كرج از طريق صفات مورفولوژيكي و مولكولي، در مطالعه مورفولوژي، آزمايشي در مزرعه منطقه بردسير، در قالب طرح آگمنت با استفاده از 35 ژنوتيپ عدس در سال 1391 اجرا شد. نتايج آمار توصيفي صفات نشان داد كه تنوع قابل ملاحظه‌اي در ارتباط با اكثر صفات مورد ارزيابي وجود دارد.در اين بررسي صفات تعداد دانه در بوته، تعداد انشعاب فرعي، تعداد غلاف پر، وزن غلاف پر، وزن خشك برگ و ساقه، عملكرد بيولوژيك و شاخص برداشت همبستگي معني‌داري با عملكرد دانه نشان دادند.نتايج تجزيه مسير نشان داد كه بيشترين اثر مستقيم مثبت به عملكرد دانه مربوط به شاخص برداشت بود. تجزيه عاملي با دوران واريماكس 6 عامل را استخراج نمود كه حدود 85.9 درصد از كل تنوع داده‌ها را توجيه مي‌نمود. تجزيه خوشه‌اي به روش Average linkage همه ژنوتيپ‌ها را در 3 گروه متفاوت قرار داد. بيشترين تنوع بين كلاستر 2و 3 مشاهده شد. در مطالعه مولكولي، 30 ژنوتيپ با استفاده از 15 آغازگر RAPD مورد ارزيابي قرار گرفتند. 150 باند قابل امتيازدهي ايجاد شد. 143 عدد از آنها چند شكل بود. بيشترين تعداد باند چندشكل (16 باند) متعلق به آغازگرUBC611 و كمترين تعداد باند چندشكل (5 باند) متعلق به آغازگرهاي (G، B وJ) بودند.و آغازگرهاي B و I داراي بيشترين شاخص تنوع (0.42) بودند. تجزيه خوشه‌اي به روش UPGMAباضريب تشابه Dice انجام و دندروگرام مربوطه رسم گرديد. تجزيه خوشه‌اي، ژنوتيپ‌هاي مورد مطالعه را درتشابه (0.59) به 2 گروه اصلي طبقه‌بندي نمود. ميزان تشابه از 0.89 تا0.44 متغيير بود. بيشترين تشابه (0.89) بين دو ژنوتيپ يونان و شيلي16 و كمترين ميزان تشابه (0.44) بين ژنوتيپ‌هاي شيلي2 و شيلي 17 مشاهده گرديد. ارتباطتعداد58نشانگرباحداقليكياز 18 صفتكميمعني‌داربود كه آن‌ها را مي‌توان در انتخاب مقدماتي در برنامه‌هاي اصلاحي استفاده نمود. باندهاي آگاهي بخشبااستفادهازروشرگرسيونگامبهگامارتباطهريكاز 18 صفتكميو 150 لوكوس بررسيشد.بيشترينتعدادباندهاي آگاهيبخشمتعلق به صفاتارتفاعوتعداددانه در غلاف وكمترينمربوطبه صفتوزن صد دانه بود.ماتريستشابه بين داده‌هايمولكوليومورفولوژيهمبستگيمثبتاما غيرمعني‌داروجودداشت. با توجه به نتايج به‌دست آمده مي‌توان نتيجه گرفت كه تنوع ژنتيكي نسبتاٌ بالايي بين ژنوتيپ‌هاي عدس وجود دارد و نشانگر مولكولي RAPD و صفات مورفولوژيك ابزار مناسبي جهت ارزيابي تنوع ژنتيكي بين ژنوتيپ‌هاي عدس مي‌باشد.

47630

دانشگاه وليعصر رفسنجان

شهاب مداح حسيني،الهام دهقان

زراعت

حسين دشتي