اثرات نوع،رنگ ارتفاع و غلظت تله هاي طعمه گذاري شده با فرومون در شكار پروانه هاي نر مينوز گوجه فرنگي Tuta absoluta

مينوز گوجه‌فرنگي (Tuta absoluta M.)، آفتي است كه به طور چشمگيري توليد گوجه‌فرنگي در جهان را تحت تاثير قرار داده است. استفاده از تله‌هاي فروموني يكي از روش‌هاي مناسب براي پايش اين آفت مي‎باشد. عوامل متعددي از جمله نوع و اندازه تله، منبع جذب، مكان قرارگيري تله، رنگ، تركيب جلب‌كننده مورد استفاده، غلظت و سرعت آزادشدن فرومون، مي‌توانند بر كارآيي فرومون‌ها تاثير بگذارند. در اين پژوهش اثر چهار عامل نوع، ارتفاع، رنگ و غلظت فرومون بر ميزان شكار حشرات نر بصورت دو آزمايش فاكتوريل و در قالب طرح بلوك كامل تصادفي انجام شد. در مرحله اول 12 تيمار شامل 4 نوع تله (تشتك آبي، سطلي، دام و دلتا) و 3 ارتفاع نصب (ارتفاع 4/0، 8/0 و 20/1 متر) و با سه تكرار مورد ارزيابي قرار گرفت. در مرحله دوم، بر اساس نتايج حاصل از مرحله اول، بهترين تله انتخاب و 12 تيمار در چهار رنگ (قرمز، سياه، آبي و سفيد) و سه غلظت (5/0، 1 و 5/1 ميلي‌گرم) و هر تيمار با سه تكرار مقايسه شدند. همچنين ميزان شكار حشرات نر با استفاده از فرومون طبيعي و سنتتيك با دو تيمار و پنج تكرار نيز مقايسه شد. تجزيه و تحليل داده‌ها بصورت فاكتوريل و در قالب طرح بلوك كامل تصادفي و مقايسه‎ي ميانگين‌ها با استفاده از آزمون توكي‌ انجام شد. نتايج مرحله اول نشان داد كه ميزان شكار حشرات نر در تله‏هاي مختلف تفاوت معني‌داري داشت ولي بين سه ارتفاع نصب تله به لحاظ ميزان شكار، تفاوت معني‌داري وجود نداشت، بررسي اثر متقابل دو عامل نوع و ارتفاع در سطح 5 درصد نشان داد كه تله‏هاي سطلي در ارتفاع 4/0 ‌متر با ميانگين شكار 48/17±76/242 عدد ميزان شكار بالاتري دارند. نتايج مرحله دوم آزمايش‏ها نشان داد كه رنگ و غلظت تفاوت معني‌داري بر ميزان شكار حشرات نر دارند و اثر متقابل دو عامل در سطح 5 درصد معني‌دار بود و تله‌‌هاي سفيد با غلظت 5/1 ميلي‌گرم با ميانگين تعداد شكار 16/46±53/756 عدد در سطح بالاتري از نظر كارآيي قرار داشتند. مقايسه فرومون طبيعي (استفاده از حشرات ماده در تله‌ها) و مصنوعي نشان داد كه فرومون سنتتيك با ميانگين شكار 92/5±93/170 عدد نسبت به فرومون طبيعي از ميزان شكار بالاتري برخورددار است. بر اساس نتايج به دست آمده و با توجه به بحث هزينه‌ها، نصب تله‌هاي سطلي در ارتفاع 4/0 ‌متر با رنگ آبي و غلظت 5/0 ميلي‎گرم فرومون سنتتيك بهترين نتيجه را براي پايش آفت در مديريت كنترل اين آفت دارد و قابل توصيه مي‎باشد.

48087

دانشگاه وليعصر رفسنجان

علي عليزاده

گياهپزشكي

مهدي ضياالديني و محمد امين جلالي