بررسي تنوع ژنتيكي بخشي ار ژرم پلاسم بزرگ از نظر صفات مورفولوژيك فنولوژيك عملكرد و اجزا عملكرد

دانشگاه ولي عصر

ارشد

به‌منظور ارزيابي تنوع ژنتيكي و جغرافيايي در دو زير‌گونه Usitatissimum و Mediteranum گياه بزرك از نظر صفات مختلف مرفولوژي، فنولوژي، عملكرد دانه و اجزاي آن ،50 ژنوتيپ بزرك از دو زير‌گونه مذكور، جمع‌آوري شده از مناطق مختلف دنيا مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه بين ميانگين دو زير‌گونه و همچنين ميانگين نواحي مختلف از لحاظ اجزاي عملكرد دانه اختلاف معني‌داري مشاهده شد ولي از لحاظ صفات عملكرد دانه در بوته، عملكرد دانه در واحد سطح و شاخص برداشت تفاوت قابل ملاحظه‌اي وجود نداشت. مقايسه ميانگين دو زيرگونه نشان داد ميانگين صفات تعداد كپسول در بوته و تعداد دانه در كپسول زيرگونه Usitatissimum بيشتر بود ولي از نظر صفت وزن هزار دانه زيرگونه Mediteranum برتري نشان داد و از نظر ديگر صفات تفاوت معني‌داري نداشتند. بر اساس نتايج مقايسه ميانگين ميزان تنوع ژنتيكي موجود براي صفات مورد مطالعه در مناطق مختلف و بسته به صفت متفاوت بود. همچنين نتايج نشان داد بين ژنوتيپ‌هاي داخل نواحي از نظر كليه صفات مورد مطالعه تنوع بالا و معني‌داري وجود داشت بطوريكه تنوع بدست آمده براي صفات ميانگين تعداد كپسول در بوته از 9/13 تا7/81، تعداد دانه در كپسول از 4/5 تا 22/9، وزن هزار دانه از 5/2 تا 4/6 گرم متغير بود. ميانگين عملكرد دانه در بوته از 3/0 تا 06/9 گرم در بوته و ميانگين عملكرد دانه در واحد سطح از 7/188 تا 1453 كيلوگرم در هكتار به ترتيب در ژنوتيپ‌هاي نروژ 1005 و ليبي 1686 بدست آمد. در بين ژنوتيپ‌هاي مورد بررسي بيشترين و كمترين مقدار شاخص برداشت به ترتيب با ميانگين 6/15 و 2/41 درصد در ژنوتيپ‌هاي افغانستان 1136 و ايران 37 مشاهده شد. در اين بررسي به ترتيب صفات شاخص برداشت و تعداد انشعاب در بوته براي عملكرد دانه در واحد سطح و صفات تعداد كپسول در بوته و وزن دانه در كپسول براي عملكرد دانه در بوته اولين صفاتي بودند كه در تجزيه رگرسيون گام به گام وارد مدل شده و بيشترين تنوع را توجيه نمودند. نتايج تجزيه عليت نشان داد كه بيشترين اثر مستقيم مثبت براي عملكرد دانه در بوته مربوط به تعداد كپسول در بوته بود. تجزيه عاملي با دوران واريماكس 4 عامل را استخراج نمود كه حدود 7/73 درصد از كل تنوع داده‌ها را توجيه مي‌نمود. تجزيه خوشه‌اي به روشAverage linkage همه ژنوتيپ‌ها را در 4 گروه متفاوت قرار داد

48188

دانشگاه وليعصر رفسنجان

محسن حميد پور

اصلاح نباتات

علي اكبر محمدي ميريك ،حسين دشتي