اثر نوع حلال مورد استفاده براي استخراج عصاره چند گياه از نظر كشندگي و پارامترهاي دموگرافي سفيدبالك پنبه Bemisia tabaci (Genn.)

دانشگاه ولي عصر

ارشد

كشت سبزي و صيفي گلخانه‌اي از جمله گوجه‌فرنگي در نقاط مختلف جهان توسعه‌ي زيادي پيدا كرده است. گوجه‌فرنگي يكي از محصولاتي است كه به تازگي به ليست محصولات مهم جهان اضافه شده است. آفات مختلفي به خصوص در گلخانه به گوجه‌فرنگي حمله مي‌كند كه سفيدبالك پنبهBemisia tabaci در ليست مهم‌ترين آفات قرار مي‌گيرد. در اين پژوهش اثر حلال‌هاي مختلف عصاره‌گيري (استون، اتانول، هگزان و متانول) دو گياه كلپوره و استبرق روي كشندگي حشرات كامل سفيدبالك پنبه به روش غوطه‌وري برگ مورد بررسي قرار گرفت. آب به‌عنوان شاهد در نظر گرفته شد. بيشترين اثرات كشندگي در مورد گياه كلپوره به ترتيب مربوط به عصاره استخراج شده با حلال‌هاي هگزان<متانول>اتانول> استون و در مورد گياه استبرق مربوط به عصاره استخراج شده با حلال‌هاي متانول>هگزان>استون>اتانول بود. هم‌چنين اثرات زيركشنده¬ي عصاره استبرق استخراج شده با حلال‌هاي مختلف عصاره‌گيري روي جدول زندگي سفيدبالك پنبه در مراحل حشرات كامل مورد بررسي قرار گرفت. پارامترهاي جدول زندگي در تيمار حشرات كامل طبق جدول زندگي دوجنسي ويژه سني آناليز شد. در تيمار حشرات كامل، تيمار استبرق استوني داراي كم¬ترين بقا و تيمار شاهد داراي بيشترين بقاء بود. نتايج حاصله پارامترهاي جمعيت در تيمار حشرات كامل نشان داد، بين متغير نرخ خالص توليد مثل (NRR يا R0)، نرخ ذاتي افزايش جمعيت (r) و نرخ متناهي افزايش جمعيت (λ)، نرخ ناخالص توليد مثل (GRR) و متوسط مدت زمان يك نسل (T) به روز در سطح 5 درصد اختلاف معني¬دار وجود دارد. نرخ ذاتي افزايش جمعيت (rm) براي تيمارهاي شاهد، استبرق استوني، استبرق اتانولي، استبرق هگزاني و استبرق متانولي به ترتيب 000/0±081/0، 000/0±030/0، 000/0±045/0، 000/0±054/0 و 000/0±043/0؛ نرخ خالص توليدمثل (NRR يا R0) 030/0±218/7، 009/0±995/1، 012/0±849/2، 012/0±502/3 و 010/0±704/2؛ نرخ ناخالص توليد مثل (GRR) 225/0±184/42، 081/0±199/10، 069/0±786/15، 081/0±122/18 و 068/0±716/13؛ نرخ متناهي افزايش جمعيت (λ)، 000/0±085/1، 000/0±030/1، 000/0±046/1، 000/0±056/1 و 000/0±044/1 و متوسط مدت زمان يك نسل (T)، 006/0±087/24، 002/0±303/22، 004/0±827/22، 003/0±809/22 و 002/0±619/22 بود. نتايج اين پژوهش نشان داد كه كم‌ترين نرخ ذاتي افزايش جمعيت (rm) به عصاره استخراج شده از حلال استون مربوط بود. چنين به نظر مي¬رسد كه از بين حلال‌هاي مختلف عصاره‌گيري گياه استبرق، استون حلال بهتري براي استخراج تركيبات شيميايي موثر بر سفيدبالك پنبه مي‌باشد و عصاره¬ي استبرق مي¬تواند به عنوان راهكار مناسب عليه سفيدبالك پنبه در برنامه هاي IPM به كار رود

49191

دانشگاه وليعصر رفسنجان

گياهپزشكي

محمد امين سميع