مدل سازي خطر فرسايش بادي در بخشي از دشت رفسنجان با استفاده از شبكه هاي باور بيزين (BBNs)

دانشگاه ولي عصر﴿عج﴾

ارشد

اندازه گيري شدت فرسايش بادي در مناطق خشك و نيمه¬خشك به¬منظور تعيين راه¬كارهاي صحيح و بهينه براي كنترل و يا كاهش پيامدهاي آن، از موارد ضروري جهت حفاظت خاك در اين مناطق به¬شمار مي¬آيد. در اين پژوهش، از شبكه¬هاي باور بيزين (BBN) براي شبيه¬سازي شدت فرسايش بادي در ژئوفرم‌هاي بادي گوناگون در بخشي از دشت داوران رفسنجان استفاده شد. نتايج حاصل از مدل مذكور، با داده¬هاي اندازه¬گيري شده به¬وسيله‌ي دستگاه سنجش فرسايش بادي به¬عنوان يك روش فيزيكي - صحرايي و نتايج حاصل از مدل IRIFR به عنوان يك مدل مرسوم در ايران براي اندازه¬گيري شدت فرسايش بادي مقايسه شد. براي اين منظور، از ژئوفرم‌هاي بادي به عنوان واحدهاي كاري استفاده شد كه طي آن هشت ژئوفرم در منطقه تعيين گرديد. به طور ميانگين در هر ژئوفرم، سه نقطه براي اندازه¬گيري مستقيم شدت فرسايش بادي در نظر گرفته شد و سپس در هر نقطه، علاوه بر اندازه¬گيري سرعت آستانه فرسايش بادي و ميزان رسوب¬دهي ناشي از فرسايش بادي براي سرعت باد 8/10 متر بر ثانيه (باد غالب فرسايش¬زا در منطقه) در مدت زمان 15 دقيقه، برخي ويژگي¬هاي فيزيكي و شيميايي خاك سطحي نيز اندازه¬گيري گرديد. نتايج حاصل از بررسي اثر خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك¬هاي مورد مطالعه بر روي پايداري خاكدانه¬ها نشان داد كه درصد رس، بيش‌ترين اثر را بر روي پايداري خاك‌دانه‌ها در ژئوفرم‌هاي بادي مورد مطالعه دارد (94/0R2=). مقايسه مقدار عددي سرعت آستانه در واحدهاي كاري مختلف نشان از آن داشت كه سرعت آستانه فرسايش وابستگي بسيار زيادي به ويژگي‌هاي خاك سطحي، به ويژه پايداري خاكدانه‌ها و چسبندگي ذرات خاك سطحي دارد. نتايج حاصل از اندازه‌گيري شدت فرسايش بادي (ميزان بادبردگي) با استفاده از دستگاه تونل باد، نمايان¬گر آن بود كه 13 و 37 درصد از مساحت منطقه¬ي مورد مطالعه، به ترتيب در كلاس زياد و خيلي زياد از نظر شدت فرسايش بادي قرار مي¬گيرد. مقايسه احتمالات اختصاص¬يافته به حالت¬هاي گره شدت فرسايش بادي و مقادير مشاهده¬اي فرسايش بادي (اندازه‌گيري شده با استفاده از تونل باد)، نشان داد كه مدلBBN ، به خوبي توانسته است شدت فرسايش بادي در منطقه¬ي مورد مطالعه را پيش‌بيني كند. نتايج شبيه‌سازي فرسايش بادي با استفاده از شبكه‌هاي باور بيزين بيانگر آن بود كه ژئوفرم¬هاي، تلماسه و دشت ريگي به ترتيب داراي بيش¬ترين و كم¬ترين احتمال اختصاص يافته به حالتHigh مربوط به گره شدت فرسايش بادي مي¬باشند، كه با توجه به وسعت زياد ژئوفرم تلماسه، منطقه مورد مطالعه را در وضعيت بحراني از نظر شدت فرسايش بادي قرار مي‌دهد.

50080

دانشگاه وليعصر رفسنجان

حسين شيراني-عيسي اسفنديارپور-اينگه االدوز

علوم خاك

علي اصغر بسالت پور-حسين بشري