بهينه‌سازي كشت درون شيشه‌اي برخي پايه‌هاي پسته (Pistacia vera L.) با استفاده از جوانه جانبي و انتهايي

دانشگاه ولي عصر(عج)

كارشناسي ارشد

پسته گياهي است دگر‌گرده‌افشان و دوپايه، بنابراين تفرق ژنتيكي شديدي در اثر كشت بذر در پايه‌ها، اتفاق مي‌افتد. از طريق ريزازديادي كه يكي از مهمترين كاربردهاي كشت‌ بافت است، مي‌توان تعداد زيادي نهال يكنواخت از لحاظ ژنتيكي در زمان كم و در فضاي محدود توليد كرد. لذا اين پژوهش به منظور بهينه‌سازي تكثير درون شيشه‌اي پايه‌هاي هيبريد UCB-1 و رقم بادامي ريز‌زرند در سه مرحله استقرار، پرآوري و ريشه‌دهي انجام گرفت. نتايج تجزيه واريانس و مقايسه ميانگين‌ها نشان داد كه استقرار جوانه‌هاي نهال جوان در محيط كشت راحت‌تر از جوانه‌هاي تهيه شده از درختان بالغ بود و درصد استقرار جوانه‌ها در محيط كشت DKW2/1 بيشتر از محيط‌هاي كشت MS و DKW بود اضافه كردن آنتي اكسيدان‌ها به محيط كشت اثر منفي بر شاخص‌هاي رشد داشت و اضافه كردن تنظيم كننده‌هاي رشد BA و GA به محيط كشت در استقرار نهال‌هاي بادامي ريز زرند اثرگذار بوده و موجب افزايش جوانه‌زني و رشد شاخه‌ها شد اما استقرار نهال‌ها UCB-1 و رشد جوانه‌ها تنها تحت تأثير غلظت‌هاي مختلف GA قرار گرفت در حالي كه استقرار جوانه‌هاي درختان بالغ به علت وضيعت فيزيولوژكي متفاوتشان، تحت تأثير هيچ كدام از تنظيم كننده‌هاي رشد قرار نگرفت. نتايج آزمايشات در مرحله پرآوري، نشان داد كه محيط كشت DKW محيط مناسبي براي شاخه‌زايي و رشد ريزنمونه‌ها بود. در بررسي اثر تنظيم كننده‌هاي رشد، شاخه‌زايي تحت تأثير سيتوكنين BA قرار گرفت و افزايش اكسين IBA موجب افزايش شاخه‌زايي و رشد طولي شاخه‌ها در هر دو پايه بادامي ريز زرند و هيبريد UCB-1 شد اما در غلظت‌هاي بالاي IBA به دليل افزايش شاخ و برگ، پديده شيشه‌اي شدن مشاهده گرديد. تركيب سيتوكينين‌ها در بهبود شاخه‌زايي و رشد ريزنمونه‌ها در هر دو پايه مؤثر بود. با افزايش عناصر كلسيم و بر در محيط كشت نكروزگي كاهش يافت و افزايش عناصر روي، نيتروژن و پتاسيم در رشد و شادابي نوساقه‌‌ها مؤثر بود. نتايج آزمايش مرحله ريشه‌زايي نشان داد كه ريشه‌زايي تحت تأثير نوع محيط كشت قرار گرفت به گونه‌اي كه در غلظت كامل MS ريشه‌زايي موفق آميز نبود و بيشترين درصد ريشه‌زايي در محيط كشت MS2/1 به‌دست آمد و همچنين مشخص گرديد كه بيشترين تعداد ريشه و طول ريشه در بادامي ريز زرند و هيبريد UCB-1 در غلظت‌هاي بالاي IBA و NAA حاصل شد اما ريشه‌زايي نوساقه‌هاي حاصل از ريزنمونه‌هاي درختان بالغ، در پايه نوساقه‌ها بافت كالوس زيادي مشاهده شد كه مانع از ريشه‌دهي آنها شد.

50868

دانشگاه وليعصر رفسنجان

حميد رضا كريمي-علي تاج آبادي پور

اصلاح نباتات

علي اكبر محمدي ميريك-حسين دشتي