تحليل آيات قرآني موجود در مناقب نامه هاي فردي مشايخ تصوف

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

پژوهش حاضر مي‌كوشد به تحليل آيات قرآني موجود در چهار اثر عرفاني، با عناوين اسرارالتّوحيد في مقامات‌الشّيخ ابي‌سعيد ابي‌الخير، دستور‌الجمهور في مناقب سلطان‌العارفين ابويزيد طيفور، مفتاح‌الهدايه و مصباح‌العنايه، و خلاصه‌المقامات شيخ احمد جام بپردازد. اين چهار اثر آثاري از نوع مناقب‌نامه هستند كه به ترتيب در قرون شش، هشت و نه پديد آمده‌اند. مناقب‌نامه‌ها كتبي در احوال و مقامات بزرگان دين و عرفا مي‌باشند كه به دو صورت فردي و جمعي و از سوي ارادتمندان و مريدان آن‌ها نوشته شده‌اند. ازجمله‌ي اين مناقب‌نامه‌ها، مناقب‌نامه‌هاي مشايخ تصوّف است كه در قرون مختلف تأليف يافته‌اند. از آنجايي‌كه قرآن كريم ايفاگر نقشي بي‌بديل در شكل دادن ريشه‌ها، انديشه‌ها و عقايد اين مشايخ بوده و آن‌ها از كودكي با اين منبع عظيم معارف و تعاليم الهي مأنوس بوده‌اند، جاي تعجّب نيست كه در كلام خود به تحليل و تفسير آيات قرآن بپردازند و عقايد خود را با اين آيات مستند سازند؛ از همين‌جاست كه در مناقب‌نامه‌هاي آن‌ها كه وصف حال و ذكر سخنانشان است، آيات فراواني ديده مي‌شود. مي‌توان گفت تحليلي كه مشايخ مورد‌ نظر، در چهار منقبت‌نامه‌ي منتخب از آيات قرآن بدست داده‌اند، بيشتر متوجّه بطن آيه بوده و بر مبناي تأويل و روشن كردن حقيقت آيه قرار گرفته است تا شرح و تفسير آن. ذوق وانديشه‌ي اين مشايخ و شايد بتوان گفت بارقه‌اي از الهامات قلبي، در تحليل آن‌ها از آيات مشهود است. تحليلي كه در بسياري از موارد بدون در نظر گرفتن ارتباط آيات با يكديگر و حتّي گاه بدون در نظر گرفتن ارتباط يك بخش از آيه با بخش‌هاي ديگر آن صورت گرفته است.

51871

دانشگاه وليعصر رفسنجان

حميد جعفري قريه علي

زبان و ادبيات فارسي

محسن پورمختار