خوانش ترامتني اشعار مهدي اخوان ثالث بر اساس نظريه ي ژرارژنت

دانشگاه ولي عصر(عج)

كارشناسي ارشد

«ترامتنيت»، اصطلاحي است كه «ژرار ژنت» براي توضيح روابط گوناگون متون با يكديگر، به كار برد. از ديدگاه «ژنت» اين روابط به پنج دسته تقسيم مي‌شوند. «بينا متنيت» كه به حضور متني در متن ديگر اشاره دارد. «بيش متنيت» كه گسترش متن پيشين در متن جديد است. «سر متنيت» كه به بررسي روابط يك متن با «ژا نر» خود مي‌پردازد. «پيرا متنيت» متون پيرامون تاثيرگذار بر يك متن را مورد توجه قرار مي‌دهد. در نهايت «فرا متنيت» كه هر گونه تفسير و نقد يك متن را شامل مي‌شود. مهدي اخوان ثالث، از جمله شاعراني است كه در اشعار خود، به بهره‌گيري از اساطير و داستانهاي گذشته از جمله اساطير زرتشتي و شا هنامه و نيز زبان باستان توجهي ويژه دارد. از اين رو مطالعه¬ي روابط «بينا متني» و «بيش متني» در آثار او به فهم بهتر آثارش كمك مي‌كند. انواع ديگري از روابط «ترا متني» نيز در اشعار اخوان قابل شنا سايي است. در اين پژوهش، به بررسي دوازده شعر از اخوان به نامهاي: زمستان، باغ من، نماز، روي جاده نمناك، چاووشيُ، سبز، كتيبه، قصه¬ي شهر سنگستان، آنگاه پس از تندر، آخر شاهنامه، خوان هشتم و آدمك(1)، خوان هشتم و آدمك(2)، پرداخته شده است. و انواع «ترامتنيت» در آن ها مشخص شده است. اين پژوهش، نشان مي‌دهد كه شعر اخوان، با اسطوره ها، و افسانه هاي باستان، شاهنامه¬ي فردوسي، رابطه¬ي «بينا متني» و «بيش متني» دارد، هم چنين با «ژا نر» حماسه سرايي ارتباط «سرمتني» برقرار مي‌كند؛ علاوه بر اين گونه هايي از «پيرامتنيت» به خصوص در مجموعه¬ي «از اين اوستا» قابل شنا سايي است. هم چنين به دليل وجود نقدهاي متعدد، به آثار اخوان مي‌توان روابط «فرا متني» اشعار اخوان با ديگر متون را تشخيص داد.

52152

دانشگاه وليعصر رفسنجان

جليل شاكري

زبان وادبيات فارسي

زهرا سيد يزدي