اثر تنش خشكي برعملكرد ارقام نويد بخش جو ورفتار جوانه زني دانه هاي تشكيل شده در شرايط تنش

دانشگاه ولي عصر ﴿عج﴾

كارشناسي ارشد

به منظور بررسي تحمل به خشكي لاين¬هاي اميد بخش جو و همچنين مطالعه اثر تنش خشكي پايه مادري بر قابليت توليد بذرهاي حاصل و ويژگي¬هاي جوانه¬زني آن¬ها در دو شرايط وجود و عدم وجودتنش خشكي، دو مطالعه مزرعه¬اي (يزد و رفسنجان) و يك مطالعه آزمايشگاهي انجام شد. مرحله اول در مزرعه آزمايشي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي يزد، در سال زراعي 95-94 به صورت آزمايش فاكتوريل در بلوك¬هاي كامل تصادفي با سه تكرار انجام شد كه در آن 18 لاين اميدبخش جو به همراه دو لاين شاهد (نصرت و يوسف به ترتيب لاين¬هاي شماره يك و 20)، در دو سطح تنش خشكي (آبياري كامل و قطع آبياري در 50 درصد سنبله¬دهي) مورد بررسي قرار گرفتند. تنش خشكي باعث كاهش صفات تعداد روز تا رسيدگي، ارتفاع بوته، طول سنبله، وزن هزار دانه، عملكرد دانه، وزن هكتوليتر، درصد خاكستر و محتواي پتاسيم در مقايسه با عدم تنش شد. اختلاف بين لاين¬ها در ارتباط با همه صفات مورد مطالعه، به¬جز تعداد روز تا رسيدگي معني¬دار بود. لاين 19 و چهار به ترتيب بيشترين و كمترين عملكرد را (7430 و 2872 كيلوگرم در هكتار) توليد كردند. مرحله دوم، بررسي اثر تنش پايه مادري بر قابليت توليد ژنوتيپ¬هاي جو بود كه در شرايط بدون تنش، در مزرعه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه ولي¬عصر رفسنجان در سال زراعي 96-95 به¬صورت آزمايش فاكتوريل در قالب طرح بلوك¬هاي كامل تصادفي با سه تكرار انجام شد. عوامل آزمايشي شامل هشت ژنوتيپ منتخب از مطالعه يزد (چهار ژنوتيپ حساس و چهار ژنوتيپ متحمل به خشكي) و وجود و عدم وجود تنش خشكي پايه مادري بذر‌هاي مورد استفاده بود. صفات ارتفاع بوته، درصد ساقه بارور، وزن هزار دانه، عملكرد دانه، عملكرد زيست¬توده و شاخص برداشت اندازه¬گيري شد. بر اساس نتايج، بوته¬هاي حاصل از بذرهاي توليد شده در شرايط تنش خشكي، در اكثر صفات مورد بررسي برتري معني-داري داشتند. بيشترين و كمترين عملكرد به ترتيب با مقادير 7000 و 2210 كيلوگرم در هكتار از لاين¬هاي شماره هشت و 13 با تنش پايه مادري بدست آمد. مرحله سوم، در شرايط آزمايشگاه و به صورت آزمايش فاكتوريل، در قالب طرح بلوك¬هاي كامل تصادفي و سه تكرار صورت گرفت. عوامل آزمايشي شامل پتانسيل محيط جوانه¬زني (صفر و 6- بار ايجاد شده به¬وسيله PEG6000)، تنش پايه مادري (آبياري كامل و قطع آبياري در 50 درصد سنبله¬دهي) و عامل سوم تعداد 20 لاين اميد بخش جو، مورد بررسي در مرحله اول بودند. طبق نتايج، كاهش پتانسيل جوانه¬زني باعث كاهش صفات درصد و سرعت جوانه¬زني، سرعت جوانه¬زني روزانه، متوسط زمان جوانه¬زني، شاخص طولي و وزني بنيه، ضريب آلومتري، طول ريشه¬چه و ساقه¬چه و وزن خشك ريشه¬چه و ساقه شد. در هر سطح از پتانسيل محيط جوانه¬زني، تنش خشكي پايه مادري باعث بهبود صفات مورد بررسي گرديد. در نهايت لاين¬هاي شماره هفت، 11 و 16 به عنوان لاين¬هاي متحمل شناسايي گرديدند.

53760

دانشگاه وليعصر رفسنجان

سيد علي طباطبايي -مريم دهجي پور

زراعت

آرمان آذري