بررسي تطبيقي مؤلفه هاي پست‌مدرنيسم در آثار هوشنگ ¬ گلشيري و خورخه لوئيس بورخس

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

هدف پژوهش حاضر بررسي تطبيقي چند داستان از هوشنگ گلشيري و نويسندۀ آرژانتيني خورخه لوئيس بورخس، از منظر پست¬مدرنيسم است. درنتيجه اين پژوهش بر دو ستون اصلي ادبيات تطبيقي و پست‌مدرنيسم استوار است. سابقۀ ادبيات تطبيقي به قرن نوزده برمي‌گردد و مهد آن فرانسه است، كه مكتب فرانسوي اين رشته ازآنجا نشئت مي¬گيرد. پس از جنگ دوم جهاني (1945-1939) و مهاجرت عدۀ كثيري از ادبا و نويسندگان از اقصي نقاط عالم، با فرهنگ‌ها و زبان‌هاي گوناگون به ايالات‌متحده آمريكا و برخورد آنان با يكديگر، ادبيات تطبيقي بار ديگر مطرح شد و نظريه‌پردازان برآن شدند تا فارغ از تأثير و تأثر مستقيم آثار ادبي از يكديگر، به بررسي شباهت‌ها و تفاوت‌هاي آنان بپردازند، بر اين اساس مكتبي را بنيان نهادند كه به مكتب آمريكايي شهره گشت. اساس پژوهش حاضر نيز بر مبناي مكتب اخير است. هم¬چنين از تحولات پس از جنگ دوم بين¬الملل شكل‌گيري ايدۀ پست‌مدرنيسم است. ايده‌اي كه به دنبال سرخوردگي بشر از مدرنيسمي پديد آمد كه به‌زعم وي سبب بروز دو جنگ جهاني شد، پس تصميم گرفت اصولي‌ترين مبناهاي فكري آن را به اساسي‌ترين شكل ممكن نقض كند و خود طرحي نو دراندازد. طرحي كه بر تمام حوزۀ انديشه ازجمله ادبيات داستاني سايه افكند و موجب ظهور عناصر و مؤلفه‌هايي در آن شد، كه ما در اين پژوهش به 15 مؤلفۀ پركاربرد آن اشاره‌كرده‌ايم، و آنان را ابتدا در شش داستان گلشيري؛ «شب شك»، «مردي با كراوات سرخ»، «هر دو روي يك سكه»، «عكسي براي قاب عكس خالي من»، «معصوم اول» و «شازده احتجاب»، و بعد در سه داستان بورخس؛ «مضمون خائن و قهرمان»، «مرگ و پرگار» و «كتابخانۀ بابِل» به‌طور مجزا بررسي نموديم. سپس اشتراكات و افتراقات آنان را به روش تطبيقي بر اساس مؤلفۀ «عدم قطعيت» ميان دو داستان «شب شك» و «مضمون خائن و قهرمان»، و مؤلفۀ «وجودشناسي» بين دو داستان «مردي با كراوات سرخ» و «مرگ و پرگار» برشمرديم. و با توجه به حضور گلشيري و سه تن از مترجمين آثار بورخس به فارسي- در حلقۀ ادبي «جنگ اصفهان» از يك‌سو و شباهت‌هاي موجود ميان آثار بررسي‌شده از سوي ديگر، فرض تأثيرپذيري گلشيري از بورخس را مطرح نموديم.

57150

دانشگاه وليعصر رفسنجان

روح الله روزبه

زبان و ادبيات فارسي

زهرا سيد يزدي