مدل‌سازي توان توليد و خلأ عملكرد سيب‌زميني در شرايط اقليمي كنوني و آينده ايران

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

دكتري

ناحيه مشخص را فراهم مي¬آورد كه يك جزء مهم در طراحي راهبرد¬هاي تامين غذا در مقياس منطقه¬اي، ملي و در سطح جهاني است. در اين راستا تحقيقي به منظور برآورد توان توليد و خلأ عملكرد محصول سيب زميني در شرايط اقليمي كنوني و آينده ايران در دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان در سال 1395-1397 انجام گرفت. در اين تحقيق براساس يك پروتكل جهاني بنام (GYGA ) مقدار خلأ عملكرد محصول سيب‌زميني برآورد شد. اين پروتكل يك روش پايين به بالا است كه براي برآورد خلأ عملكرد ملي از پهنه‌بندي اقليمي جهت آناليز گروه¬هاي اگروكليمايي مشابه استفاده مي‌كند. نتايج نشان داد كه عملكرد واقعي و پتانسيل كشور به ترتيب 30046 و 67355 كيلوگرم در هكتار مي¬باشد. بنابراين، متوسط خلأ عملكرد سيب‌زميني در سطح ملي برابر با 37309 كيلوگرم در هكتار مي-باشد. به¬طوري كه كشاورزان تنها به 45 درصد از توليد بالقوه در ايران دست مي¬يابند. در بين اقليم¬هاي انتخابي مقدار عملكرد نسبي از 32 درصد در كد اقليم 4002 تا 50 درصد در كد اقليم 3103 متغير بود. عملكرد قابل حصول در سطح ملي 53884 كيلوگرم در هكتار برآورد شد. بنابراين، خلأ عملكرد قابل بهره‌برداري 23838 كيلوگرم در هكتار است. همچنين مقدار توليد پتانسيل كشور برابر با 10406841 تن محاسبه شده است. بنابراين مقدار خلأ توليد سيب‌زميني در كشور برابر با 5764542 تن مي¬باشد. نتايج بررسي¬هاي اثرات تغيير اقليم بر روي گياه سيب¬زميني در سطح ملي نشان از افزايش نسبي در ميزان عملكرد و بهره¬وري آب دارد. در جهان تاكنون كشورهاي اردن و تونس بر روي آناليز خلأ عملكرد گياه سيب زميني با روش گيگا مطالعه نموده¬اند براي كشور ايران نيز مطالعات حاصل از اين تحقيق بر روي سايت اطلس جهاني خلأ عملكرد قرار گرفت. همچنين به¬عنوان نتيجه نهايي اين تحقيق، براساس گزارش¬هاي جهاد كشاورزي، با عملكرد 30 تن در هكتار و 165 هزار هكتار مقدار توليد كل كشور معادل 95/4 ميليون تن برآورد مي¬شود. براساس مصرف سرانه كشور كه روز به روز در حال افزايش است و از 50 كيلوگرم براي هر فرد به 65 كيلوگرم افزايش يافته است و همچنين با احتساب 80 ميليون نفر جمعيت ايران به 2/5 ميليون تن سيب زميني نياز دارد. بنابراين براي رسيدن به اين مقدار توليد، نيازمند افزايش سطح زيركشت و مصرف آب بيشتر مي باشد. در شرايط كنوني و كم آبي افزايش سطح زيركشت امكان پذير نيست. بنابراين بايد مقدار عملكرد در واحد سطح افزايش

57295

دانشگاه وليعصر رفسنجان

افشين سلطاني -ابراهيم زينلي

زراعت

اصغر رحيمي -بنامين ترابي