بررسي اثر نوسان هاي بزرگ مقياس جوي اقيانوسي مادن_جوليان (MJO) و نوسان جنوبي ال نينو ENSO)) بر بارش هاي استان هاي چهارمحال و بختياري و يزد

علوم و مهندسي آبخيزداري گرايش آبخيزداري شهري

3/6/2019 12:00:00 AM

الگوهاي پيوند از دور از ويژگي¬هاي آب¬و¬هوايي كره زمين مي¬باشند كه معرف تغييرات كلان در الگوي امواج جوي و رودبادها هستند. اين الگوها بر دما، بارش، مسير رگبارها، موقعيت و شدت عملكرد آن‌ها در قلمروهاي وسيع اثرگذارند. بخش‌هاي وسيعي از ايران به علت واقع‌شدن در قلمرو اقليمي خشك و نيمه‌خشك بارش كمي دريافت مي‌كنند و اين سازوكاردائماً مناطق مختلف ايران را با كمبود منابع آب مواجه مي¬كند. بنابراين شناخت نوسانات زماني بارش، محدوديت دسترسي به منابع آب را تعديل مي‌نمايد. هدف از اين پژوهش بررسي اثرگذاري دو شاخص ENSOو MJO بر بارش دو استان چهارمحال و بختياري و يزد مي‌باشد. بدين منظور داده‌هاي بارش 8 ايستگاه واقع در استان‌هاي مطالعاتي در بازه‌هاي زماني (1960 تا 2017) به همراه 7 شاخص موردبررسي قرار گرفت. روش انجام تحليل و ارزيابي،تكنيك‌هاي آماري همبستگي، ميانگين و تحليل مؤلفه‌هاي اصلي مي¬باشد. نتايج بررسي نشان داد كه رابطه معنادار معكوسي بين بارش¬هاي فصل پاييز و شاخص SOIوجود دارد. بالاترين اثرگذاري معكوس بر بارش‌ها مربوط به شاخص MJO در ماه آوريل مي‌باشد. در ادامه بررسي فازهاي مختلف MJO ؛ نشانگر افزايش بارش با حاكميت فاز منفي و كاهش آن در زمان فاز مثبت است. سپس بررسي بسامد دوره‌هاي خشك و تر نيز در هم‌زماني النينو با فاز منفي مادن جوليان؛ و لانينا با فاز مثبت مادن جوليان آشكار ساخت كه در طي ماه ژانويه هم‌زماني النينو و فاز منفي مادن جوليان افزايش سهم بارش را در ايستگاه‌هاي بروجن 1/ 52 درصد، كوهرنگ 1/53 درصد، لردگان 8/40 درصد، شهركرد 3/30 درصد و مروست 2/7 درصدي را در پي خواهد داشت. در مقابل هم‌زماني لانينو و فاز مثبت مادن جوليان منجر به كاهش بارش‌هاي بروجن، كوهرنگ، لردگان، شهركرد و مروست به ترتيب به ميزان 7/16، 2/17، 1، 5/36 و 7/15 درصد مي‌شود. ارزيابي 8 فاز MJOنشان داد كه مقدار بارش و تعداد روزهاي بارشي ايستگاه‌هاي مطالعاتي در زمان حاكميت فاز 1 و 8 نسبت به ديگر فازها افزايش مي‌يابد.

76074

دانشگاه اردکان

عزيزيان ابوالفضل Azizian Abolfazl , سلطاني سميه Soltani Somayeh