شناسايي و اولويت بندي معيارها براي تعيين مسير بهينه خطوط لوله هاي نفتي با رويكرد توسعه پايدار

علوم و مهندسي محيط زيست گرايش ارزيابي و آمايش سرزمين

6/5/2017 12:00:00 AM

امروزه مسئله انتقال انرژي به‌وسيله خط لوله يكي از مهم¬ترين موضوعات درزمينه‌ي امنيت انرژي مي‌باشد. يكي از ابتدايي‌ترين اقدامات براي احداث خطوط لوله انتقال، طراحي و تعيين مسير خط لوله مي‌باشد. در تعيين مسير خطوط لوله¬هاي نفتي، عوامل متفاوت اقتصادي، اجتماعي و محيط‌زيستي دخيل هستند، در اين ميان شاخص¬هاي توسعه پايدار از جايگاه ويژه¬اي برخوردار است. از طرفي با توجه به اين‌كه تحقيقات بيشتر در زمينه مسيريابي انجام‌شده، ولي به اولويت¬بندي معيارها براي تعيين مسير بهينه كمتر پرداخته‌شده و عدم توجه به معيارها خسارات زيادي را به بار آورده لذا با توجه به اهميت توسعه پايدار در جهان امروز نياز به شناسايي و اولويت¬بندي معيارها امري ضروري به نظر مي¬رسد. اين پژوهش در راستاي مطالعات توسعه خطوط لوله نفتي در مناطق نفت‌خيز جنوب كشور ايران باهدف شناسايي و اولويت‌بندي مهم‌ترين معيارهايي كه براي تعيين مسير بهينه خطوط لوله نفت و از ديدگاه توسعه پايدار مي‌بايست لحاظ گردد، انجام‌شده است. براي شروع كار ابتدا يك پرسش‌نامه اوليه براي پالايش معيارها و اخذ نظرات كارشناسان طراحي گرديد؛ سپس به طراحي پرسش‌نامه اصلي و تحليل آن جهت تعيين اوزان هر مجموعه توسعه پايدار پرداخته شد كه پس از تائيد روايي و پايايي آن، در ميان جامعه آماري توزيع گرديد. در اين پرسش‌نامه معيارها به سه دسته اصلي معيارهاي زيست‌محيطي شامل پنج معيار اصلي و 13 زيرمعيار، اقتصادي شامل چهار معيار اصلي و 11 زيرمعيار و اجتماعي شامل پنج معيار اصلي، تقسيم‌بندي شده است. در گام‌هاي بعدي محاسبه وزن عوامل تأثيرگذار با استفاده از روش تجزيه‌وتحليل سلسله مراتبي (AHP) و نرم‌افزار Super Decision انجام شد و مشخص گرديد معيار زيست‌محيطي با بيشترين وزن، بالاترين اولويت و به ترتيب معيار اقتصادي و معيار اجتماعي اولويت‌هاي بعدي را كسب كردند و سپس با تلفيق وزن شاخص‌هاي اصلي توسعه پايدار و وزن معيارها و زيرمعيارها وزن نهايي براي هر معيار و زيرمعيار تعيين شد. درنهايت با توجه به اوزان به‌دست‌آمده، از بين مسيرهاي پيشنهادي توسعه خطوط لوله‌هاي نفتي، مسير بهينه براي اين توسعه تعيين گرديد. نتايج نشان مي‌دهد مسير اهواز- اميديه بهترين مسير براي توسعه خطوط لوله‌هاي نفتي مي‌باشد. اولويت انتخاب براي تعيين مسير طرح توسعه پروژه مسائل محيط‌زيستي است؛ اما در عمل مسائل اقتصادي نقش بسيار پررنگي در انتخاب ايفا مي‌كنند كه اميد است با انجام چنين پژوهش‌هايي توجه تصميم گيران به ساير مسائل بيش‌ازپيش جلب شود.

76320

دانشگاه اردکان

علوي كامليا Alavi Camellia