گستره قاعده مقابله به مثل در فقه و حقوق موضوعه

فقه و مباني حقوق اسلامي

10/21/2020 12:00:00 AM

قاعده مقابله به مثل يكي از قواعد مهم با پايه و مبناي مستحكم در دين اسلام است. اما تاكنون در مورد اين قاعده و كاربردهاي آن در حقوق تحقيقات چنداني صورت نگرفته است. اين تحقيق به گستره قاعده مقابله به مثل در فقه و حقوق موضوعه پرداخته و سعي شده است تا با استفاده از منابع موجود، چارچوب و ابعاد اين قاعده پركاربرد مورد بررسي و مداقه قرار گيرد. از آنجا كه مهم‌ترين دليل اين قاعده آيات قرآن كريم مي‌باشند، زمينه‌هاي فقهي اين قاعده نيز همراه با دلايل عقلي آن از اهميت برخوردار هستند. براي رسيدن به اين هدف، تعدادي سوال مطرح شده و تلاش شد تا با پرداخت دقيق به موضوع، به سوالات مطروحه پاسخ داده شود. همانگونه كه در اين تحقيق مورد بررسي قرار گرفته است، محققان چارچوب‌هاي بسيار مهمي را براي اين قاعده مطابق آيات قرآن كريم بيان كرده‌اند. بر اساس نتايج بدست آمده، در اين زمينه مي‌توان گستره قاعده مقابله به مثل را در سه زمينه حقوق خصوصي، حقوق جزا و حقوق بين‌الملل بررسي نمود. در زمينه حقوق خصوصي، مهم‌ترين زمينه قاعده مقابله به مثل، تقاص است كه در حيطه‌هاي تناسب، زمان، تعداد، شكل، روح و كيفيت مقابله داراي اهميت هستند. در زمينه حقوق جزا، جرايم وارد بر جسم و مقابله به مثل مورد بررسي قرار گرفته‌اند. در زمينه حقوق بين‌الملل نيز آيه اعتداء مهم‌ترين دليل برهان قاعده مقابله به مثل است كه در سه زمينه «فقط واكنش»، «نفي آسيب به غيرنظاميان» و «حفظ كشور مقدم بر مقابله به مثل» فرصت ظهور يافته است.

76949

دانشگاه اردکان

صحرايي اردكاني محمد